20 Haziran 2014 Cuma

GOBLEN / TAPESTRY DOKUMA TEZGAHI

GOBLEN / TAPESTRY DOKUMA TEZGAHI


Avrupa, resim ağırlıklı duvar halılarının dokunduğu yatay dokuma tezgahı sanatsal duvar dokumaları için kullanılır. Çözgü İpliklerine hareket. çerçevelere veya ip gücülere bağlantılı pedallar İle sağlanır. Çözgü ipekleri çok gergindir. Ressamların hazırladığı ve tezgahta çözgülerin altına yerteştirlen resme bakılarak dokuma yapılır

Çiti Dokuma Tezgahı



 Göçebelerin kullandığı, taşınması kolay, kurulması basit, dikey dokuma tezgahıdır, Anadolu'da Yörük ve Türkmenler halı ve kilim ile sumak, zili, cicim, kara çadır için keçi kılından dokumalar ve göçebelikte çok kullanılan, eşya ve zahire çuvalları gibi dokumalar bu tür tezgahta dokunmuştur.

Sarma Tezgah

SARMA TEZGAH




Günümüzde Anadolu'da, “İsparta tipi" olarak bilinen dikey tezgahta çözgüler tezgah dışında, istenilen uzunlukta hazırlanıp, tezgaha taşınır. Çözgü ipliklerine gerginlik, levendlerin döndürülmesi ile sağlanır. Gücüleme ve Varangelen düzenler yapılarak dokumaya başlanır. Tezgah, göçebe yaşantısına uygun olup, Anadolu'da çok kullanılmıştır.

KAMÇILI DOKUMA TEZGAHI

KAMÇILI DOKUMA TEZGAHI



Anadolu'da 'Dastar', 'Düzen' gibi adlarla bilinen, bez dokuma tezgahlarında, Bürümcük, Kutnu, Altıparmak, Aba, Şayak, Tülbent, Alaca, Futa, Peşkir gibi çok çeşitli bez dokumaları dokunmuştur. Son dönemde tezgaha eklenen, hızlı mekik atma düzeneğini hareket ettiren, makara iplerini çekme hareketi, kamçılama hareketine benzetildiği için 'kamçılı tezgah' olarak adlandırılır.

Germe Tezgah

GERME TEZGAH




Anadolu'da 'Hereke tipi'' dikey tezgah olarak adlandırılır, Çözgüler tezgah üzerinde hazırlanır, Çözgülere gerginlik, tezgahtaki kamalar ya da dişil düzenekler İle levendlerin arası açılarak sağlanır, Hereke, Kayseri halıları genellikle bu tip tezgahlarda dokunmuştur,

Üçayak Dokuma Tezgahı

ÜÇAYAK DOKUMA TEZGAHI



Göçebe kültüründe, kırsal alanda kullanılan yatay çözgülü dokuma , tezgah tipi için çözgüler dışarıda hazırlanır, dokuma da dışarıda yapılır. Yere çakılan kazıklar ile gerdirilen çözgü ipliklerinin, ağızlık açma işlemi Çapraz Çubuğu (Varangelen) ve gücü ağacının bağlandığı, ahşap üçayak düzenekleri  ile dokuma yapılır. Dokuma ilerledikçe. Üçayak ileri alınarak dokumaya devam edilir.

Taşıması,  sökülüp, kurulması kolay yatay tezgah tipi Anadolu'nun her yerinde kullanılmıştır. Halı , kilim ve her türlü düz dokuma yaygının yapıldığı göçebe yaşantısına uygun bir tezgahtır.

Istar Tezgahı

ISTAR TEZGAHI




Istar, göçebe kültüründe geliştirilen, taşınması, kurulması kolay ve pratik, dikey çözgü sistemli dokuma tezgahıdır. İlk çağdan bu yana Anadolu'da kullanılan bu tezgah, Yörük ve Türkmenler tarafından, göç sırasında bütün parçaları sökülerek kolayca taşındığı İçin çok kullanılmıştır. Yörük ve Türkmen Halı ve Kilimleri, Karaçadır İçin gerekli dokumalar "Çulfallık" da denilen Istar tezgahında dokunmuştur. "ISTAR" sözcüğü İle Sümer Tanrıçası "İŞTAR" benzerliği, İlginçtir.