20 Haziran 2014 Cuma

GOBLEN / TAPESTRY DOKUMA TEZGAHI

GOBLEN / TAPESTRY DOKUMA TEZGAHI


Avrupa, resim ağırlıklı duvar halılarının dokunduğu yatay dokuma tezgahı sanatsal duvar dokumaları için kullanılır. Çözgü İpliklerine hareket. çerçevelere veya ip gücülere bağlantılı pedallar İle sağlanır. Çözgü ipekleri çok gergindir. Ressamların hazırladığı ve tezgahta çözgülerin altına yerteştirlen resme bakılarak dokuma yapılır

Çiti Dokuma Tezgahı



 Göçebelerin kullandığı, taşınması kolay, kurulması basit, dikey dokuma tezgahıdır, Anadolu'da Yörük ve Türkmenler halı ve kilim ile sumak, zili, cicim, kara çadır için keçi kılından dokumalar ve göçebelikte çok kullanılan, eşya ve zahire çuvalları gibi dokumalar bu tür tezgahta dokunmuştur.

Sarma Tezgah

SARMA TEZGAH




Günümüzde Anadolu'da, “İsparta tipi" olarak bilinen dikey tezgahta çözgüler tezgah dışında, istenilen uzunlukta hazırlanıp, tezgaha taşınır. Çözgü ipliklerine gerginlik, levendlerin döndürülmesi ile sağlanır. Gücüleme ve Varangelen düzenler yapılarak dokumaya başlanır. Tezgah, göçebe yaşantısına uygun olup, Anadolu'da çok kullanılmıştır.

KAMÇILI DOKUMA TEZGAHI

KAMÇILI DOKUMA TEZGAHI



Anadolu'da 'Dastar', 'Düzen' gibi adlarla bilinen, bez dokuma tezgahlarında, Bürümcük, Kutnu, Altıparmak, Aba, Şayak, Tülbent, Alaca, Futa, Peşkir gibi çok çeşitli bez dokumaları dokunmuştur. Son dönemde tezgaha eklenen, hızlı mekik atma düzeneğini hareket ettiren, makara iplerini çekme hareketi, kamçılama hareketine benzetildiği için 'kamçılı tezgah' olarak adlandırılır.

Germe Tezgah

GERME TEZGAH




Anadolu'da 'Hereke tipi'' dikey tezgah olarak adlandırılır, Çözgüler tezgah üzerinde hazırlanır, Çözgülere gerginlik, tezgahtaki kamalar ya da dişil düzenekler İle levendlerin arası açılarak sağlanır, Hereke, Kayseri halıları genellikle bu tip tezgahlarda dokunmuştur,

Üçayak Dokuma Tezgahı

ÜÇAYAK DOKUMA TEZGAHI



Göçebe kültüründe, kırsal alanda kullanılan yatay çözgülü dokuma , tezgah tipi için çözgüler dışarıda hazırlanır, dokuma da dışarıda yapılır. Yere çakılan kazıklar ile gerdirilen çözgü ipliklerinin, ağızlık açma işlemi Çapraz Çubuğu (Varangelen) ve gücü ağacının bağlandığı, ahşap üçayak düzenekleri  ile dokuma yapılır. Dokuma ilerledikçe. Üçayak ileri alınarak dokumaya devam edilir.

Taşıması,  sökülüp, kurulması kolay yatay tezgah tipi Anadolu'nun her yerinde kullanılmıştır. Halı , kilim ve her türlü düz dokuma yaygının yapıldığı göçebe yaşantısına uygun bir tezgahtır.

Istar Tezgahı

ISTAR TEZGAHI




Istar, göçebe kültüründe geliştirilen, taşınması, kurulması kolay ve pratik, dikey çözgü sistemli dokuma tezgahıdır. İlk çağdan bu yana Anadolu'da kullanılan bu tezgah, Yörük ve Türkmenler tarafından, göç sırasında bütün parçaları sökülerek kolayca taşındığı İçin çok kullanılmıştır. Yörük ve Türkmen Halı ve Kilimleri, Karaçadır İçin gerekli dokumalar "Çulfallık" da denilen Istar tezgahında dokunmuştur. "ISTAR" sözcüğü İle Sümer Tanrıçası "İŞTAR" benzerliği, İlginçtir.

Penelope Tezgahı



PENELOPE TEZGAHI


 Bu tezgah, adını mitolojiden alır. Öyküye göre; Troya Savaşı'na giden kocası Odyseus, uzun yıllar  geri dönmeyince, başka biri ile evlenmesi söylenen Penelope, “Tezgahtaki dokumamı bitireyim" der. Fakat tezgahta gündüz dokuduğunu, gece sökerek, başkası ile evlenmesini erteleyen Penelope, kocası savaştan eve döner ve mutlu sona ulaşır. Antik Çağ'da Kolophon ve Miletos gibi Batı Anadolu şehirleri, renkli yünleri, dokumaları ile meşhurdu. Bu dokumaların dokumasında, bu tezgahlarının kullanıldığı tahmin edilir.

19 Haziran 2014 Perşembe

Isırganın Tekstil Sektöründe Kullanımı


Isırgan otu bitkisi (Urticadioica L.)dünyanın ılıman bölgelerinde bulunur. Genellikle orman kenarlarındaki açık alanlarda yaygın yetişir. Çok yıllık bir bitkidir. Ülkemizde de yaygın olarak kendiliğinden yetişmektedir.Keten (Linum) ve kenevire(Cannabis) benzer olarak ısırgan otu lifleri de Orta Avrupa'da pamuk kullanılmaya başlamadan önce tekstil hammaddesi olarak kullanılmıştır.
sırgan sapından liflerin kullanımı M,S. 900 yıllara kadar götürülmektedir. Isırgan tarımı Avrupa'da 19. asırda başlamış, birinci ve ikinci dünya savaşları boyunca ısırgan lifi pamuğun yerine kullanılmıştır. Daha 1940larda Almanya ve Avusturya'da 500 ha ısırgan otu bitkisi kültüre alınmış ve tekstil üretimi için kullanılmıştır. Günümüzde ise bir Alman firması olan Stoffkontor Kranz AG tek başına 2000 yılında 100 ha ısırgan otu bitkisi üretimini tekstil endüstrisinde gerçekleştirmiştir. Sadece Almanya' da ısırgan lifine olan potansiyel ihtiyaç ortalama 0.000 ton/yıldır. Bu İhtiyacın 50.000 i ton/yıla çıkarılması öngörülmektedir, Bu miktar lif İse 25.000 - 35.000 ha'lık bir alanda ısırgan otu bitkisi tarımı yapılmasını gerektirmektedir, Yine bir Alman firması olan Nova Enstitüsü ise ısırgan lifi ihtiyacını 40.000 - 70.000 ton/yıl olarak hesaplamaktadır.
Ülkemizde ise gerek ısırgan otu bitkisi tarımı ve gerekse ısırgan lifi ile ilgili herhangi bir çalışma bugüne kadar yapılmamıştır.
Bu nedenle ülkemize ait bu konuda herhangi bir literatür bilgisi mevcut değildir. Ancak ülkemizde ısırgan otu bitkisi yaygın olarak kendiliğinden yetişmektedir. Ayrıca ülkemizde ısırgan otu bitkisi yetişmesi için son derece uygun olduğu iklim ve toprağın olduğu bölgeler vardır. Bu bölgelerde yetiştirmeye uygun hektarlarca boşalan bulunmaktadır. Ayrıca alternatif tarım olarak adlandırılan ve üreticinin ikinci bir ürüne yönelmesini teşvik eden tarım politikası her zaman için gündemdedir.  
Öte yandan günümüzde ısırgan otu bitkisi pamuğa alternatif olarak düşünülmeye başlanmıştır. Bu düşünceyi ortaya çıkaran ve geliştiren gerekçeler şunlardır.
  • tekstildeki toksik kalıntıların, sağlığa, olumsuz etkilerinin artık tüketici tarafından farkına varılması ve savunulamayacak geleneksel tekstil zinciri için bir alternatif bulma ihtiyacı.
  •  Pamuk tarımında pestisidlerin yoğun olarak kullanımının çok Ciddi eleştiriler alması.
  • Organik tekstil ürünlerine karşı giderek artan bir talebin ortaya çıkması.
  • Bölgesel üretimi olanaklı kılacak bitki arayışı.
  • Uzun mesafeli taşıma işleminden kaçınma isteği.
  •  Bölgesel materyalin yerinde değerlendirilerek bölgenin refahının artırılması isteği.
  • Yeni bir lif hammaddesine duyulan ilgi,
  • Organik olarak yetiştirilmiş keten ve kenevire ek olarak yeril yeni bir lifin kullanımını artırma isteği.
  • Isırgan otu bitkisi gibi yaygın bir yabani otun ticari bir bitkiye dönüştürülebilme olasılığı ve önemli miktarda ürün sağlama arayışı. Bunu da sadece sap olarak değil aynı zamanda yaprak, tohum, ve köklerle yapmak yani ısırgan otu bitkisinden çoklu yararlanma arzusu.
Günümüzde başta Almanya olmak üzere Avusturya ve henüz az sayıda birkaç Avrupa ülkesinde ısırgan otu bitkisi kültüre alınmaya ve yaygınlaşmaya başlamıştır.
Tarım açısından bakıldığında 1 hektar alandan günümüz koşullarında üreticinin 900 ila 1500 Euro gelir elde etmesi mümkündür.

Değerlendirme ve Pazar

Isırgan bitkisi tekstil ilaç, gıda, gübre, boya ve kozmetik alanlarında kullanılmaktadır.
Ayrıca Avrupa merkezli 2 firma ortaklaşa enzimatik lif üretimini de geliştirmişlerdir. Böylece tekstil değerlemesi için lifin kalitesi önemli ölçüde artırmışlardır.
Isırgan otu, İçerdiği birçok farmakolojik etkili metabolitin yanı sıra diğer tıbbi bitkiden farklı olarak ağırlığının %17'sini oluşturan yüksek kalitede gerilmeye dayanıklı zarif, hafif, uzun ve dirençli liflere sahiptir. Ancak ısırgan lifleri üstün teknik özelliklere sahip olmasına rağmen, uzun yıllar sadece basit düz dokumalar üretilebilmiştir. Bu nedenle çok fazla ticari bir başarı söz konusu olamamıştır. Dokumada bazı iyileştirmeler yapıldıktan sonra tarımında ve tekstil alanında iyileştirmeler olmuştur. Uzun zaman teknik yetersizlik nedeni ile ısırgan lif üretimi kısıttı kalmıştır. Ancak günümüzde teknolojik gelişmelere bağlı olarak teknik sorunlar aşılmıştır. Bu nedenle ısırgan lifi ve bağlı olarak tekstil ürünlerinin üretimi hem artmış hem de çeşitlenmiştir. Gelişmeler doğrultusunda bu konudaki çalışmalar halen devam etmekte, her gün yeni gelişmeler sağlanmaktadır.
Ülkemiz açısından bakıldığında ısırgan lifleri ve bu liflerden tekstil ürünlerinin elde edilmesi bu konuda yatırım yapılması bekleyen bir alandır. Isırgan bitkisinden lif üretimi konusunda oldukça büyük bir potansiyele sahip olan ülkemizde gerek lif gerek iplik ve gerekse tekstil ürünlerini üretecek altyapı bulunmaktadır. Isırgan liflerinden pamuk sağlamlığında, İpek yumuşaklığında kumaşlar elde edilebilmektedir. Söz konusu bu kumaşlar ev tekstilinde kullanılabilmektedir. Bu anlamda havlu, bornoz, nevresim, masa örtüsü, uyku setleri, tül, perde, döşemelik kumaş yapmak mümkündür. Ayrıca iç giyim, bluz, gömlek, önlük, ve kadın dış giyim ürünlerinde kullanılacak kumaşlar da üretilebilmektedir. Bütün bunlardan başka makine halılarında çözgü ipliği olarak da kullanılmaktadır. Sonuç olarak ısırgan bitkisinin ülkemiz İçin çok büyük iç tüketim ve ihraç potansiyeli olan tekstil ürünlerinin üretilebileceği bir kaynak olduğunu, ancak bu alana yatırım yapılmasını beklediğini söylemek mümkündür.

24 Mart 2014 Pazartesi

Sultan Hamam Belgeseli Yayınlandı

Geçmişi yaklaşık 1.700 yıl öncesine dayanan tarihi Eminönü Çarşısı'nın en hareketli bölgelerinden olan Sultanhamam, bir süre öncesine kadar tekstil sektörünün tek merkeziydi. Sultan­hamam yüzyıllara dayanan ahilik kültürünün de etkisiyle güven, dürüstlük gibi kavramlarla özdeşleşti. Ev tekstili tarihine de tanıklık eden bu özel bölge için TETSİAD bir belgesel çalışması hazırladı.
Pek Çok Ünlü İsim Bu Belgeselde
Türkiye'nin önde gelen belgesel yapımcılarından ve aynı zamanda akademisyen olan Özer Bereket yönetimindeki ekip, aylar süren yo­ğun bir çalışmanın ardından eseri hazırladılar. Belgesel için bölgenin halen hayatta olan en eski esnafları, bölgede esnaflık yaparken bu­gün dünyanın en büyük üreticilerinden olmuş sanayiciler ve ülkenin diğer bölgelerinde üretim yaparak Sultanhamamla ticaret yapan ta­nınmış isimlerle görüşüldü.

Recep Tannverdi, Yaşar Küçükçalık, Ahmet Nazif Zorlu, Zafer Katrancı, Hacik Taşçı. Selim Şimon gibi sektörün önemli işadamları Sultanhamam'ın tarihi, es­naf kültürü hakkında anılarını, görüşlerini paylaştılar.