19 Haziran 2014 Perşembe

Isırganın Tekstil Sektöründe Kullanımı


Isırgan otu bitkisi (Urticadioica L.)dünyanın ılıman bölgelerinde bulunur. Genellikle orman kenarlarındaki açık alanlarda yaygın yetişir. Çok yıllık bir bitkidir. Ülkemizde de yaygın olarak kendiliğinden yetişmektedir.Keten (Linum) ve kenevire(Cannabis) benzer olarak ısırgan otu lifleri de Orta Avrupa'da pamuk kullanılmaya başlamadan önce tekstil hammaddesi olarak kullanılmıştır.
sırgan sapından liflerin kullanımı M,S. 900 yıllara kadar götürülmektedir. Isırgan tarımı Avrupa'da 19. asırda başlamış, birinci ve ikinci dünya savaşları boyunca ısırgan lifi pamuğun yerine kullanılmıştır. Daha 1940larda Almanya ve Avusturya'da 500 ha ısırgan otu bitkisi kültüre alınmış ve tekstil üretimi için kullanılmıştır. Günümüzde ise bir Alman firması olan Stoffkontor Kranz AG tek başına 2000 yılında 100 ha ısırgan otu bitkisi üretimini tekstil endüstrisinde gerçekleştirmiştir. Sadece Almanya' da ısırgan lifine olan potansiyel ihtiyaç ortalama 0.000 ton/yıldır. Bu İhtiyacın 50.000 i ton/yıla çıkarılması öngörülmektedir, Bu miktar lif İse 25.000 - 35.000 ha'lık bir alanda ısırgan otu bitkisi tarımı yapılmasını gerektirmektedir, Yine bir Alman firması olan Nova Enstitüsü ise ısırgan lifi ihtiyacını 40.000 - 70.000 ton/yıl olarak hesaplamaktadır.
Ülkemizde ise gerek ısırgan otu bitkisi tarımı ve gerekse ısırgan lifi ile ilgili herhangi bir çalışma bugüne kadar yapılmamıştır.
Bu nedenle ülkemize ait bu konuda herhangi bir literatür bilgisi mevcut değildir. Ancak ülkemizde ısırgan otu bitkisi yaygın olarak kendiliğinden yetişmektedir. Ayrıca ülkemizde ısırgan otu bitkisi yetişmesi için son derece uygun olduğu iklim ve toprağın olduğu bölgeler vardır. Bu bölgelerde yetiştirmeye uygun hektarlarca boşalan bulunmaktadır. Ayrıca alternatif tarım olarak adlandırılan ve üreticinin ikinci bir ürüne yönelmesini teşvik eden tarım politikası her zaman için gündemdedir.  
Öte yandan günümüzde ısırgan otu bitkisi pamuğa alternatif olarak düşünülmeye başlanmıştır. Bu düşünceyi ortaya çıkaran ve geliştiren gerekçeler şunlardır.
  • tekstildeki toksik kalıntıların, sağlığa, olumsuz etkilerinin artık tüketici tarafından farkına varılması ve savunulamayacak geleneksel tekstil zinciri için bir alternatif bulma ihtiyacı.
  •  Pamuk tarımında pestisidlerin yoğun olarak kullanımının çok Ciddi eleştiriler alması.
  • Organik tekstil ürünlerine karşı giderek artan bir talebin ortaya çıkması.
  • Bölgesel üretimi olanaklı kılacak bitki arayışı.
  • Uzun mesafeli taşıma işleminden kaçınma isteği.
  •  Bölgesel materyalin yerinde değerlendirilerek bölgenin refahının artırılması isteği.
  • Yeni bir lif hammaddesine duyulan ilgi,
  • Organik olarak yetiştirilmiş keten ve kenevire ek olarak yeril yeni bir lifin kullanımını artırma isteği.
  • Isırgan otu bitkisi gibi yaygın bir yabani otun ticari bir bitkiye dönüştürülebilme olasılığı ve önemli miktarda ürün sağlama arayışı. Bunu da sadece sap olarak değil aynı zamanda yaprak, tohum, ve köklerle yapmak yani ısırgan otu bitkisinden çoklu yararlanma arzusu.
Günümüzde başta Almanya olmak üzere Avusturya ve henüz az sayıda birkaç Avrupa ülkesinde ısırgan otu bitkisi kültüre alınmaya ve yaygınlaşmaya başlamıştır.
Tarım açısından bakıldığında 1 hektar alandan günümüz koşullarında üreticinin 900 ila 1500 Euro gelir elde etmesi mümkündür.

Değerlendirme ve Pazar

Isırgan bitkisi tekstil ilaç, gıda, gübre, boya ve kozmetik alanlarında kullanılmaktadır.
Ayrıca Avrupa merkezli 2 firma ortaklaşa enzimatik lif üretimini de geliştirmişlerdir. Böylece tekstil değerlemesi için lifin kalitesi önemli ölçüde artırmışlardır.
Isırgan otu, İçerdiği birçok farmakolojik etkili metabolitin yanı sıra diğer tıbbi bitkiden farklı olarak ağırlığının %17'sini oluşturan yüksek kalitede gerilmeye dayanıklı zarif, hafif, uzun ve dirençli liflere sahiptir. Ancak ısırgan lifleri üstün teknik özelliklere sahip olmasına rağmen, uzun yıllar sadece basit düz dokumalar üretilebilmiştir. Bu nedenle çok fazla ticari bir başarı söz konusu olamamıştır. Dokumada bazı iyileştirmeler yapıldıktan sonra tarımında ve tekstil alanında iyileştirmeler olmuştur. Uzun zaman teknik yetersizlik nedeni ile ısırgan lif üretimi kısıttı kalmıştır. Ancak günümüzde teknolojik gelişmelere bağlı olarak teknik sorunlar aşılmıştır. Bu nedenle ısırgan lifi ve bağlı olarak tekstil ürünlerinin üretimi hem artmış hem de çeşitlenmiştir. Gelişmeler doğrultusunda bu konudaki çalışmalar halen devam etmekte, her gün yeni gelişmeler sağlanmaktadır.
Ülkemiz açısından bakıldığında ısırgan lifleri ve bu liflerden tekstil ürünlerinin elde edilmesi bu konuda yatırım yapılması bekleyen bir alandır. Isırgan bitkisinden lif üretimi konusunda oldukça büyük bir potansiyele sahip olan ülkemizde gerek lif gerek iplik ve gerekse tekstil ürünlerini üretecek altyapı bulunmaktadır. Isırgan liflerinden pamuk sağlamlığında, İpek yumuşaklığında kumaşlar elde edilebilmektedir. Söz konusu bu kumaşlar ev tekstilinde kullanılabilmektedir. Bu anlamda havlu, bornoz, nevresim, masa örtüsü, uyku setleri, tül, perde, döşemelik kumaş yapmak mümkündür. Ayrıca iç giyim, bluz, gömlek, önlük, ve kadın dış giyim ürünlerinde kullanılacak kumaşlar da üretilebilmektedir. Bütün bunlardan başka makine halılarında çözgü ipliği olarak da kullanılmaktadır. Sonuç olarak ısırgan bitkisinin ülkemiz İçin çok büyük iç tüketim ve ihraç potansiyeli olan tekstil ürünlerinin üretilebileceği bir kaynak olduğunu, ancak bu alana yatırım yapılmasını beklediğini söylemek mümkündür.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder